Rosnące koszty zatrudnienia, niedostateczne finansowanie świadczeń zdrowotnych oraz narastające zobowiązania stanowią coraz większe wyzwanie dla szpitali publicznych. Szczególnie trudna sytuacja dotyczy szpitali powiatowych, które przy ograniczonych możliwościach finansowych muszą zapewniać mieszkańcom nieprzerwany dostęp do świadczeń medycznych.
Z danych i opinii ekspertów przedstawionych w publikacji portalu Termedia z 2 października 2026 r. wynika, że zadłużenie polskich szpitali publicznych może do końca bieżącego roku przekroczyć 44 mld zł. Szacunki te obejmują zarówno samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, jak i szpitale funkcjonujące w formie spółek kapitałowych.
Problemem pozostaje utrzymująca się nierównowaga pomiędzy przychodami uzyskiwanymi przez placówki a kosztami ich bieżącej działalności. W konsekwencji część szpitali zmuszona jest finansować bieżące wydatki poprzez zaciąganie kolejnych zobowiązań, co dodatkowo pogarsza ich sytuację ekonomiczną.
Koszty zatrudnienia dominują w budżetach szpitali
Jednym z najpoważniejszych obciążeń finansowych szpitali są koszty osobowe. Jak wskazują eksperci cytowani przez Termedię, w przypadku szpitali powiatowych wydatki związane z zatrudnieniem personelu mogą stanowić nawet 85–90% przychodów ze sprzedaży.
Tak wysoki udział kosztów zatrudnienia znacząco ogranicza środki pozostające do dyspozycji placówek na zakup leków, materiałów medycznych, utrzymanie infrastruktury, zabezpieczenie techniczne oraz inwestycje w wyposażenie medyczne.
Na sytuację finansową szpitali wpływają również ustawowe mechanizmy wzrostu wynagrodzeń w ochronie zdrowia. Wzrost kosztów osobowych, jeżeli nie znajduje odpowiedniego odzwierciedlenia w poziomie finansowania świadczeń przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zwiększa ryzyko powstawania strat.
Jednocześnie zapewnienie odpowiedniej liczby personelu medycznego jest warunkiem utrzymania bezpieczeństwa pacjentów i realizacji świadczeń zgodnie z obowiązującymi wymaganiami.
Zarządzanie kosztami a możliwości finansowe placówek
Eksperci zwracają uwagę na potrzebę dokładniejszego monitorowania kosztów działalności szpitali, w szczególności w zakresie organizacji i rozliczania czasu pracy personelu medycznego.
Dostęp do rzetelnych danych finansowych i kadrowych umożliwia ocenę efektywności wykorzystania zasobów, identyfikację obszarów wymagających zmian oraz opracowanie działań naprawczych.
Nie można jednak pomijać faktu, że możliwości ograniczania wydatków przez zarządzających szpitalami nie są nieograniczone. Placówki zobowiązane są do przestrzegania norm zatrudnienia, zapewnienia całodobowego zabezpieczenia świadczeń oraz realizowania obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Dlatego poprawa efektywności zarządzania, choć niezbędna, nie zawsze wystarcza do przywrócenia równowagi finansowej, szczególnie w sytuacji, gdy przychody nie pokrywają uzasadnionych kosztów udzielania świadczeń.
Szpitale powiatowe wobec narastających wyzwań
Szpitale powiatowe pełnią istotną funkcję w systemie ochrony zdrowia, zapewniając mieszkańcom dostęp do podstawowego leczenia szpitalnego, diagnostyki oraz całodobowej opieki medycznej.
Ich funkcjonowanie ma szczególne znaczenie w mniejszych miejscowościach, gdzie ograniczenie działalności placówki może oznaczać konieczność korzystania ze świadczeń w znacznie oddalonych ośrodkach.
Pogarszająca się sytuacja ekonomiczna szpitali stanowi zatem problem nie tylko dla zarządzających placówkami i samorządów, lecz także dla pacjentów.
Podejmowanie działań naprawczych wymaga uwzględnienia zarówno rzeczywistych możliwości finansowych, jak i potrzeb zdrowotnych lokalnej społeczności. Reorganizacja działalności powinna być poprzedzona analizą kosztów, dostępności świadczeń oraz skutków planowanych zmian dla mieszkańców.
Potrzebne rozwiązania systemowe
Narastające zadłużenie szpitali publicznych wskazuje na potrzebę dalszej dyskusji nad modelem finansowania ochrony zdrowia, w tym nad sposobem wyceny świadczeń i pokrywania kosztów wynikających z obowiązków ustawowych.
Działania podejmowane na poziomie poszczególnych placówek powinny być uzupełnione rozwiązaniami systemowymi, które umożliwią szpitalom stabilne planowanie działalności i zachowanie płynności finansowej.
Szczególnego znaczenia nabiera zapewnienie odpowiedniej relacji pomiędzy kosztami realizacji świadczeń a środkami przekazywanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Stabilność finansowa szpitali powiatowych pozostaje jednym z podstawowych warunków utrzymania dostępności świadczeń zdrowotnych dla lokalnych społeczności. Poprawa sytuacji wymaga zarówno odpowiedzialnego zarządzania placówkami, jak i przewidywalnego finansowania ich działalności.
Źródło: Termedia, „Nawet do 90 proc. kosztów w szpitalach jest niekontrolowanych”, 2 października 2026 r.