Ponad 400 przedstawicieli samorządów i szpitali z całej Polski uczestniczyło 19 października 2026 r. w Szczycie Szpitali Powiatowych, zorganizowanym w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Wydarzenie, przygotowane wspólnie przez Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych (OZPSP) oraz Związek Powiatów Polskich (ZPP), było odpowiedzią na pogarszającą się sytuację finansową placówek i narastające problemy z utrzymaniem płynności finansowej. Uczestnicy oczekiwali od przedstawicieli władz państwowych konkretnych rozwiązań, terminów ich wdrożenia oraz wskazania źródeł finansowania.

Szpitale powiatowe na granicy możliwości finansowych

Szczyt otworzyli Andrzej Płonka, prezes Zarządu Związku Powiatów Polskich, oraz Waldemar Malinowski, prezes Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych. W wystąpieniach zwrócono uwagę na coraz trudniejsze warunki funkcjonowania szpitali, wynikające przede wszystkim z niedostatecznego finansowania świadczeń, rosnących kosztów zatrudnienia oraz opóźnień w rozliczeniach z Narodowym Funduszem Zdrowia. Skalę problemu potwierdzają dane ZPP dotyczące 207 szpitali powiatowych. W 2025 r. ponad 90 proc. analizowanych placówek odnotowało stratę na działalności podstawowej. Zdaniem przedstawicieli samorządów wyniki te świadczą o problemie obejmującym cały system finansowania szpitalnictwa, którego nie można sprowadzać wyłącznie do sposobu zarządzania poszczególnymi placówkami.

Prezes OZPSP Waldemar Malinowski podkreślił, że możliwości dalszego funkcjonowania szpitali w obecnych warunkach finansowych stopniowo się wyczerpują. Wskazał również na potrzebę rzeczywistego dialogu z Ministerstwem Zdrowia oraz podjęcia decyzji, które pozwolą szpitalom zachować zdolność do bieżącego regulowania zobowiązań i zapewnienia ciągłości udzielania świadczeń.

Finansowanie, wynagrodzenia i zobowiązania wobec szpitali

W części merytorycznej szczytu głos zabrali eksperci i przedstawiciele OZPSP oraz ZPP. Bernadeta Skóbel, kierownik Działu Monitoringu Prawnego i Ekspertyz Biura ZPP, przedstawiła najważniejsze problemy wymagające rozstrzygnięć ze strony resortu zdrowia, w tym kwestie ustawowych podwyżek wynagrodzeń, wyceny świadczeń, zadłużenia oraz przyszłości mniejszych placówek. Wojciech Wiśniewski, przedstawiciel OZPSP i ekspert do spraw ochrony zdrowia, odniósł się do możliwości finansowych Narodowego Funduszu Zdrowia oraz relacji pomiędzy budżetem państwa a rzeczywistymi potrzebami szpitali. Z kolei Dorota Gołąb-Bełtowicz, reprezentująca OZPSP, podjęła zagadnienie faktycznego kredytowania działalności NFZ przez szpitale, które ponoszą koszty udzielonych świadczeń, nie otrzymując w odpowiednim terminie należnych środków. Perspektywę codziennego zarządzania placówkami przedstawiła Marta Nowacka, reprezentująca OZPSP oraz Związek Szpitali Powiatowych Województwa Śląskiego. Podczas spotkania omówiono również sytuację samorządów prowadzących i nadzorujących szpitale oraz znaczenie lokalnych placówek dla bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców, w tym przygotowania systemu do sytuacji kryzysowych.

Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia

Nieobecność minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy, której udział przewidywał program szczytu, spotkała się z rozczarowaniem uczestników. Resort reprezentował wiceminister Tomasz Maciejewski. Jak relacjonowały media, część jego wystąpienia została przyjęta przez zgromadzonych z wyraźną dezaprobatą. Wiceminister zapewnił, że Ministerstwo Zdrowia nie planuje zamykania szpitali powiatowych, wskazując jednocześnie na potrzebę dostosowania ich działalności do zmieniających się potrzeb demograficznych i epidemiologicznych. Wśród przedstawionych kierunków zmian znalazły się przekształcanie profili oddziałów, rozwój opieki jednodniowej i ambulatoryjnej, zwiększenie roli opieki geriatrycznej oraz tworzenie powiatowych centrów zdrowia. Resort zapowiedział również prace nad ryczałtowym finansowaniem gotowości wybranych oddziałów położniczych i pediatrycznych, z uwzględnieniem potrzeb zdrowotnych i dostępności geograficznej świadczeń. Przedstawione propozycje nie rozstrzygnęły jednak wszystkich problemów podnoszonych przez przedstawicieli szpitali, szczególnie w zakresie bieżącego finansowania świadczeń, wzrostu kosztów wynagrodzeń oraz mechanizmów restrukturyzacji zadłużenia.

Osiem postulatów skierowanych do władz państwowych

Najważniejszym rezultatem szczytu było przyjęcie wspólnego stanowiska ZPP i OZPSP, podpisanego przez Andrzeja Płonkę i Waldemara Malinowskiego.

Dokument zawiera osiem postulatów dotyczących zmian niezbędnych do poprawy sytuacji szpitali powiatowych. Obejmują one:

1. Jednoznaczne rozstrzygnięcie przyszłości ustawy regulującej najniższe wynagrodzenia zasadnicze w podmiotach leczniczych oraz zapewnienie finansowania wynikających z niej podwyżek.
2. Waloryzację kontraktów z NFZ uwzględniającą wzrost pozostałych kosztów wynagrodzeń, w tym pracowników nieobjętych ustawą płacową oraz personelu zatrudnianego na podstawie umów cywilnoprawnych.
3. Wprowadzenie mechanizmu waloryzacji kontraktów o wzrost kosztów pozapłacowych.
4. Rzetelną wycenę świadczeń medycznych, odpowiadającą rzeczywistym kosztom ich realizacji.
5. Zapewnienie comiesięcznych płatności za wykonane świadczenia zdrowotne.
6. Pilne wdrożenie mechanizmów restrukturyzacji zadłużenia szpitali, również w przypadku konsolidacji placówek, oraz ograniczenie obciążeń finansowych samorządów.
7. Jednoznaczne określenie odpowiedzialności organów państwa za decyzje dotyczące likwidacji oddziałów lub całych placówek w ramach planowania sieci szpitalnej.
8. Wprowadzenie możliwości sądowoadministracyjnej kontroli zarządzeń prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Przyjęte stanowisko stanowi wspólny apel do parlamentu, rządu, Ministerstwa Zdrowia oraz NFZ o przyjęcie odpowiedzialności za skutki decyzji podejmowanych na szczeblu centralnym i zapewnienie warunków finansowych umożliwiających dalsze funkcjonowanie szpitali powiatowych.

Potrzebne decyzje i konkretne działania

Szczyt Szpitali Powiatowych potwierdził zgodność stanowisk samorządów i zarządzających placówkami w sprawie konieczności zmian w systemie finansowania ochrony zdrowia. Przedstawiciele środowiska szpitali powiatowych wskazali, że działania restrukturyzacyjne podejmowane przez poszczególne placówki nie zastąpią rozwiązań systemowych, jeżeli wysokość przychodów nie będzie odpowiadała rzeczywistym kosztom udzielania świadczeń.

Przyjęcie wspólnego stanowiska jest kolejnym etapem działań OZPSP i ZPP na rzecz zapewnienia stabilnych warunków funkcjonowania szpitali powiatowych. Dalsze działania powinny koncentrować się na uzyskaniu od władz państwowych odpowiedzi na przedstawione postulaty oraz wskazaniu konkretnych terminów i sposobów ich realizacji.

Pełna treść przyjętego stanowiska 

Fot. M.S. / Szczyt Szpitali Powiatowych, Warszawa, 19 października 2026 r.