Wartość nadwykonań zgłoszonych przez szpitale po trzech kwartałach 2026 roku przekroczyła 7,6 mld zł. Pomimo zwiększenia finansowania NFZ placówki nadal sygnalizują problemy z rozliczaniem świadczeń wykonanych ponad kontrakty. Szczególne trudności dotyczą świadczeń limitowanych oraz kosztów realizacji programów lekowych.
Rosnąca wartość świadczeń ponad kontrakty
Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Zdrowia stronie społecznej Trójstronnego Zespołu do Spraw Ochrony Zdrowia wynika, że wartość nadwykonań sprawozdanych przez szpitale za pierwsze trzy kwartały 2026 roku wyniosła dokładnie 7 605 612 688,60 zł.
Kwota ta obejmuje świadczenia wykonane ponad wartości określone w umowach z Narodowym Funduszem Zdrowia. Nie jest jednak równoznaczna z wysokością aktualnych zaległości finansowych NFZ, ponieważ część świadczeń może podlegać dalszej weryfikacji i rozliczeniu.
Problem nadwykonań pozostaje jednym z istotnych wyzwań dla szpitali samorządowych. Placówki ponoszą koszty leczenia pacjentów w momencie udzielania świadczeń, podczas gdy uzyskanie zapłaty za świadczenia ponadumowne może nastąpić ze znacznym opóźnieniem lub, w przypadku części świadczeń limitowanych, zależeć od dostępności dodatkowych środków.
Blisko 786 mln zł nierozliczonych świadczeń w badanej grupie szpitali
Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu do Spraw Szpitali Samorządowych 21 października 2026 r. przedstawiono wyniki analizy obejmującej 141 szpitali.
Według zaprezentowanych danych wartość nierozliczonych nadwykonań w tej grupie placówek wyniosła na koniec września 2026 roku blisko 786 mln zł. Z tej kwoty 389 mln zł dotyczyło świadczeń nielimitowanych, 279 mln zł świadczeń limitowanych, a 118 mln zł wykonania ponad ryczałt w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia.
Dla porównania, nierozliczone nadwykonania wykazane w tej grupie za cały 2025 rok wynosiły 592 mln zł.
Dane te wskazują na wzrost wartości świadczeń oczekujących na rozliczenie, co bezpośrednio wpływa na możliwości finansowania bieżącej działalności szpitali.
Dodatkowe środki dla NFZ nie rozwiązują wszystkich problemów
23 października 2026 r. Narodowy Fundusz Zdrowia poinformował o zwiększeniu dotacji z budżetu państwa o 3,36 mld zł. Dodatkowe środki przeznaczono na rozliczenie nadwykonań za drugi kwartał 2026 roku w zakresie świadczeń nielimitowanych oraz leków stosowanych w programach lekowych i chemioterapii.
Po zmianach środki przeznaczone na leczenie pacjentów w 2026 roku wyniosły 227,37 mld zł, czyli o 13,33 mld zł więcej niż w pierwotnym planie.
Pomimo zwiększenia finansowania nadal pozostaje problem świadczeń limitowanych, których realizacja ponad wartość umowy nie oznacza automatycznego obowiązku zapłaty przez NFZ.
Wątpliwości dotyczą również rozliczeń programów lekowych. Ministerstwo Zdrowia wskazuje na priorytetowe finansowanie kosztów produktów leczniczych, jednak odrębnego rozliczenia wymagają świadczenia związane z ich podawaniem, diagnostyką i monitorowaniem pacjentów.
Stabilność finansowa szpitali wymaga przewidywalnych rozliczeń
Dla szpitali powiatowych terminowe otrzymywanie środków za wykonane świadczenia ma bezpośrednie znaczenie dla utrzymania płynności finansowej. Koszty wynagrodzeń, leków, materiałów medycznych oraz utrzymania infrastruktury ponoszone są na bieżąco, niezależnie od terminów rozliczeń z płatnikiem publicznym.
Rosnąca wartość nadwykonań pokazuje, że problem finansowania szpitali nie ogranicza się wyłącznie do wysokości kontraktów, ale obejmuje również sposób i terminy rozliczania wykonanych świadczeń.
Dla dalszego funkcjonowania szpitali samorządowych istotne pozostaje zapewnienie przewidywalnych zasad finansowania, które pozwolą planować działalność medyczną bez konieczności długotrwałego angażowania własnych środków w pokrywanie kosztów już udzielonego leczenia.
Źródła:
- Medycyna Praktyczna, „MZ: 7,6 mld zł nadwykonań w 2026 roku”, listopad 2026 r.
- Menedżer Zdrowia, Termedia, „Przepis, co płatnika chroni, a szpitali nie broni”, 13 listopada 2026 r.
- Narodowy Fundusz Zdrowia, „NFZ uruchomił 3,3 mld zł na nadwykonania po zwiększeniu dotacji z budżetu państwa”, 23 października 2026 r.
- Posiedzenie Parlamentarnego Zespołu do Spraw Szpitali Samorządowych, 21 października 2026 r.
